Có nhiều cách để lý giải về nguồn gốc của ngày Tết Trung thu nhưng theo sử sách lưu truyền lại Tết Trung thu đã có cách đây ít nhất 2.000 năm. Người Việt ta ăn Tết Trung Thu vào ngày rằm tháng tám âm lịch theo phong tục của người Trung Hoa xưa. Ngày 15 tháng 8 (âm lịch) là chính giữa mùa thu – Tiết Trung thu được coi là ngày "lành" để làm lễ tế thần mặt trăng.
Những câu chuyện về chú Cuội và chị Hằng được kể lại để nhắc nhở trẻ em về tính ham chơi. Vào ngày này, các gia đình thường bày cỗ cúng rằm để mừng trung thu và các loại đèn thắp bằng nến để trẻ con rước đèn. Người ta mua bánh trung thu, trà, rượu để cúng tổ tiên, biếu ông bà, cha mẹ, thầy cô, bạn bè, họ hàng, và các ân nhân khác là dịp tốt để con cháu tỏ lòng biết ơn ông bà cha mẹ. Đó là ý nghĩa của ngày Tết Trung thu.
Bánh Trung thu
Tục lệ ăn bánh hình mặt trăng trong dịp Tết Trung thu đã có từ thời Bắc Tống ở Trung Quốc, cách đây trên 1.000 năm. Trong đêm 15 tháng 8 Âm lịch hằng năm, khi trăng rằm tỏa sáng, lễ tế thần mặt trăng bắt đầu. Trên bàn thờ có hoa quả, có bánh hình mặt trăng còn gọi là bánh "đoàn viên". Bởi lẽ, trong dịp này, cả gia đình có dịp đoàn tụ để cùng ăn bánh và cùng thưởng thức ánh trăng trong trẻo trong bầu không khí ấm áp của đêm rằm đến với mọi nhà.
Bánh dẻo tròn gợi hình mặt trăng
Bánh dẻo có hai phần: Phần áo và phần nhân. Áo bánh phải chọn gạo nếp vàng loại ngon. Gạo được rang rồi xay, hoặc giã nhỏ mịn, nhào với nước đường thắng ngan ngát một mùi hương bưởi. Lúc ra khuôn, bánh hiện rõ những hoa văn chìm nổi của một bông hoa nở 8 cánh hoặc 10 cánh. Khuôn mặt áo bánh dẻo mịn, bánh ngọt đậm, thơm dịu. Phần nhân bánh quan trọng đầy bí quyết nhà nghề như: rang vừng, ủ vừng, xử lý mứt bí khẩu, mứt sen, hạt dưa, hạnh nhân, ướp nhân, tạo hương cho nhân... Nhân của bánh dẻo chay tịnh, thoảng hương đồng gió nội. Chiếc bánh dẻo tròn, tượng trưng cho mặt trăng. Nhân bánh nướng được cải tiến với nhiều sáng kiến, ngoài mứt bí, hạt dưa, còn có thêm lòng đỏ trứng ở giữa hoặc thịt lợn quay, gà quay, lạp sường... gọi là nhân thập cẩm. Bánh nướng cũng có loại nhân chay bằng đậu xanh mịn, dừa sợi, hạt sen... Mỗi hiệu bánh có một bí quyết riêng cho sản phẩm của mình. Màu bánh vàng sậm. Người thợ làm bánh khéo tay làm cả cái việc tạo hình hoa văn trên chiếc bánh. Tết Trung thu, dù giàu hay nghèo, nhà nào cũng có bánh dẻo, bánh nướng trong nhà để cùng nhau thưởng thức.
Trò chơi dân gian
Ngày Tết thiếu nhi này, trẻ con không chỉ được ăn bánh kẹo, mà còn được tham gia nhiều trò chơi truyền thống như: rước đèn ông sao, đèn lồng, đèn kéo quân, múa sư tử (múa lân). Thời xưa, người Việt còn tổ chức hát trống Quân trong dịp Tết Trung Thu theo nhịp ba “thình, thùng, thình.” Trai gái hát đối đáp với nhau vừa để vui chơi vừa để kén chọn bạn trăm năm. Tục hát trống quân, theo truyền thuyết, có từ thời vua Lạc Long Quân. Sau này, điệu hát trống quân đã được Vua Quang Trung (Nguyễn Huệ) áp dụng khi ngài đem quân ra Bắc đại phá quân nhà Thanh vào năm 1788. Trong lúc quân sĩ rất nhớ nhà, ngài cho một số binh lính giả làm gái đôi bên hát đối đáp nhau theo nhịp ba phụ họa. Binh lính vui mà bớt nhớ nhà. Từ đó điệu hát trống quân thịnh hành.
Ngoài ý nghĩa vui chơi cho trẻ em, trong đêm Trung Thu những người cao tuổi, có kinh nghiệm thường ngắm trăng để tiên đoán mùa màng và vận mệnh quốc gia. Nếu trăng thu màu vàng thì năm đó sẽ trúng mùa tằm tơ, nếu trăng thu màu xanh hay lục thì năm đó sẽ có thiên tai, và nếu trăng thu màu cam trong sáng thì đất nước sẽ thịnh trị…
Lựa chọn chủ đề
