Theo cụ Vân Bình Tôn Thất Lương (1887-1951), một học giả uyên thâm, là người trong hoàng tộc, tác giả bài "Hương giang hành" thì: "Hương giang phát nguyên từ hai nguồn tả, hữu trạch nguyên ở miền thượng lưu tỉnh Thừa Thiên, quanh co, gành bãi ruộng vườn, chảy dần qua kinh thành đến cửa Thuận An rồi ra Đông Hải. Hai bên bờ tả, hữu trạch có giống "thạch xương bồ" là một vị thuốc trường sanh, có mùi thơm, mọc hai bên bờ khe, nước khe lần hóa ra thơm. Hương giang (sông thơm) bởi đó mà có danh vậy.
"Cỏ thơm có giống thạch xương bồ
Sanh ở hai nguồn tả, hữu trạch
Hơi thơm dầm nước, nước trong veo
Hợp thành sông thơm chảy róc rách"
Sông Hương từng có tên là Linh Giang, sông Dinh, Yên Lục, Lô Dung. Còn tên Hương giang, thấy xuất hiện sớm nhất trong một bài thơ chữ Hán của Nguyễn Du:
"Hương giang nhất phiến nguyệt
Kim cổ hứa đa sầu?"
Nghĩa là:
"Sông Hương như một mảnh trăng
Xưa nay gợi lên bao mối sầu"
Cụ Đào Tấn, làm quan đời Tự Đức, cũng có bài thơ trong có câu:
"Cộng ẩm Hương Giang thủy
Vô nhân thức thủy hương?"
Nghĩa là:
"Cùng uống nước sông Hương
Mấy ai thưởng thức được hương của nước"
Lựa chọn chủ đề
